|
Ülkemizde son birkaç yıldır fotoğraf çekmeye başlayan kişilerin oranında bir patlama meydana geldi. Aslında bu dünyadaki oranla paralel bir yol çiziyor çünkü genel anlamda diğer ülkelerde de fotoğraf çekenlerin oranında çok büyük artış var. Bunun sebeplerinden birini hepimiz biliyoruz, dijital fotoğraf makinelerin yaygınlaşması, hatta cep telefonlarında kullanılan kameraları da buna ekleyebiliriz. Peki, başka hangi sebepler olabilir, internetin artık çok daha yaygın olması, çekilen fotoğrafların paylaşımı insanlarda yeni şeyler üretme isteği doğurdu. Çekilen fotoğrafların paylaşılması sonucu alınan beğeniler insanların fotoğrafa daha fazla yönelmesine sebep oldu. İnsan doğasında, önemsenmek ister diğerleri tarafından. Bunun birkaç yolu var, önemli işler yaparsınız, bir sanat dalında başarılı olursunuz v.b. ama bu gibi şeylerde üretim yapmayı çok az sayıda insan becerebilir, çünkü yetenek isteyen bir şeydir. Oysa fotoğraf herkes tarafından çekilebilecek bir şey. Para ödeyip bir makine alırsınız, hatta eğer işi kuralıyla yapmak isterseniz bir yerde eğitimini de alarak iki hafta gibi bir sürede fotoğraf üretmeye başlarsınız bile. Burada her fotoğraf çeken fotoğrafçımıdır hatta bunun ötesinde tartışılan kavram, sanatçımıdır değirmidir konusuna girmeyeceğim sadece geçenlerde söyleşisine gittiğim bir fotoğrafçının şu sözünü paylaşarak, fotoğraf çekmeye başlamanın aslında çokta zor olmadığını belirtmek istiyorum. Fotoğrafçı söyleşisinde şunu belirtmişti; normal zekâlı olan kimin eline bir makine versen iki günde onu kullanmasını öğrenir, çok zor bir şey değil. Şimdi yukarda sıraladığım soruları biraz açmak istiyorum. Neden fotoğraf çekeriz konusu kişinin ilk başta kendisine sorması gereken bir şey. Fotoğrafta konu aldığımız insanlar ve diğer şeyleri neden ve nasıl çektiğimiz, bunları çekerken insan hayatına ne kadar müdahalede bulunabiliriz, onların hayatının ne kadarını izin alarak ne kadarını izinsiz çekebiliriz. Burada fotoğrafçılık kurallarına girmeyeceğim, kaldı ki belirlenmiş belli başlı kurallarda yok. Ama fotoğraf çeken kişi belli bir kültür birikimiyle vizörden bakabilmeli. Güncel hayat, az çok sosyoloji bilgisi gibi konularında kendisini geliştirmiş olmalıdır. Böylelikle fotoğrafını çektiği görüntüye kendisini de yansıtabilir.
Dünya’dan bir fotoğrafçının çalışma şeklini anlatarak fotoğraf etiğini irdelemek istiyorum.
Dona FERRATO Boston’daki Garland Yüksek Okul’unu bitirdikten sonra 1976’da serbest fotoğrafçı olarak çalışmaya başlar.1985’te bir dergi için yaptığı iş sırasında bir adamın karısını dövmesine tanık olur ve bu konuda uzun bir süre ev içi şiddeti fotoğraflamaya başlar. Polislerle beraber gittiği bir evde hem ev içi şiddeti çok iyi yansıtan hem de onun yıllarca o kareyle anılmasını sağlayacak bir fotoğraf çeker. Fotoğrafta, çocuk parmağını kızgın bir şekilde babasına uzatarak ‘’Anneme vurduğun için senden nefret ediyorum.Bir daha asla bu eve gelme’’diyordu. Ferrato, bu fotoğrafı kime gösterdiyse, çok olumlu tepkiler alır. Ama bir sorun vardır, izin alması gerekiyordu yayınlayabilmek için. Bunun için uzun bir süre bekledikten sonra fotoğrafı çektiği eve gider. Aile ile konuşup onları ikna etmeye çalışır.’’Bu bir çocuğun gerçekte ne hissettiğini gösteren en acıklı fotoğraf. İnsanların, babalar annelerini dövdüğünde çocukların neler hissettiklerini anlamaları gerekiyor’’der. imzalı onay aldıktan sonra fotoğrafı dergide yayınlar. Ve fotoğraf Ferrato’nun en başarılı çalışmalarından kabul edilip, birçok yerde onun simgesi haline gelir.
Peki, bizim ülkemizde nasıl yürüyor bu iş. Fotoğrafın çekilmesi, onun kullanılmasında, şuana kadar medyaya yansıyan birkaç olay, fotoğrafın bu kadar yoğun çekilmesiyle yolun başında olan ülkemizde ileride çok problemli bir sürecin yaşanacağına örnek aslında. Bu konu fotoğraf çeken herkesin çok önemsemesi gereken bir şeydir. Hem nasıl fotoğraf çekilebilir sorusuna cevap olması bakımından hem de çekeceği fotoğraflarla ileride bir problem yaşamaması açısından çok önemlidir. Hatta belki temel fotoğraf eğitimi alan herkese aynı zamanda fotoğraf etiği ile ilgili bir derste verilebilir. Böylece fotoğraf çekme sorumluluğunun bilincinde çekimler yapmaya başlayan insanlar, dünya fotoğrafçılığında iyi bir yerde olmayan ülkemizin fotoğrafçılığını da daha başarılı noktalara getirebilirler. Fotoğrafın insanlar tarafından bu kadar çekilmesi çok güzel bir şey, fotoğraf çeken kişi hayata yeni pencerelerden bakar, hayatı ayrıştırarak gözlem kabiliyetini geliştirir, böylelikle hayatta olan biten hakkında daha duyarlı hale gelir ama bunu nasıl yaptığı çok önemli. İşte önümüzdeki yıllarda fotoğrafın bizi getireceği noktada bunun çokça tartılaşacağı kesin bir öngörü halindedir bir çok kişi tarafından.
Yazı : Murat YAZAR
Foto: Dona FERRATO
|
